Een kijkje op Arnhem

Een kijkje op Arnhem

Arnhem is een stad en gemeente in het oosten van Nederland. Het is de hoofdstad van de provincie Gelderland en ligt aan beide oevers van de rivieren Nederrijn en Sint-Jansbeek, de bron van de ontwikkeling van de stad. Arnhem had in 156.600 inwoners in 2017 en is een van de grotere steden van Nederland.


De gemeente maakt deel uit van de agglomeratie Arnhem-Nijmegen, die samen 736.500 inwoners telt.


Arnhem is de thuisbasis van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, ArtEZ Instituut voor de Kunsten, Nederlands Openluchtmuseum, Airborne Museum 'Hartenstein', Royal Burgers' Zoo, NOC*NSF en Nationaal Sportcentrum Papendal. De noordhoek van de gemeente is onderdeel van het Nationaal Park de Hoge Veluwe. Het is ongeveer 55 vierkante kilometer groot en bestaat uit heidevelden, zandduinen en bossen.


Geschiedenis van Arnhem


Vroege geschiedenis


De oudste archeologische vondsten van menselijke activiteit rond Arnhem zijn twee vuurstenen van ongeveer 70.000 jaar geleden. Deze komen uit het stenen tijdperk, toen de Neanderthalers in dit deel van Europa woonden. In Schuytgraaf zijn overblijfselen van een jagerskamp uit ongeveer 5000 voor Christus ontdekt. In Schaarsbergen zijn twaalf grafheuvels gevonden uit 2400 voor Christus, die de zogenaamde Neolithische Revolutie naar het gebied van Arnhem brachten, wat de opkomst van de boeren betekende.


De eerste nederzetting in Arnhem dateert uit 1500 voor Christus, waarvan sporen zijn gevonden op de Hoogkamp, waar nu de Van Goyenstraat ligt. In de binnenstad, rond de Sint-Jansbeek, zijn sporen van bewoning gevonden vanaf ongeveer 700 voor Christus, terwijl de eerste sporen ten zuiden van de Rijn zijn gevonden rond 500 voor Christus, in de Schuytgraaf.


Hoewel de vroege sporen van nederzettingen wel aantonen dat de eerste bewoners van Arnhem uit de bossen op de heuvels zijn neergedaald, is Arnhem niet aan de oevers van de Rijn gebouwd, maar iets hoger langs de Sint-Jansbeek. Arnhem ontstond op de plaats waar de weg tussen Nijmegen en Utrecht en Zutphen zich splitste. Zeven beken voorzagen de stad van water, en pas toen de stroom van de Rijn in 1530 werd veranderd, lag de stad aan de rivier.


Middeleeuwen


Arnhem werd in 893 voor het eerst als zodanig genoemd als Arneym of Arentheym. In 1233 verleende graaf Otto II van Guelders uit Zutphen stadsrechten aan de stad, die tot de abdij van Prüm had behoord, en vestigde zich in de stad. Arnhem trad in 1443 toe tot de Hanzestad. In 1473 werd het veroverd door Karel de Stoute van Bourgondië.


16e en 17e eeuw


In 1514 nam Karel van Egmond, hertog van Guelders, Arnhem van de hertogen van Bourgondië over; in 1543 viel het in handen van keizer Karel V. Als hoofdstad van het zogenaamde "Kwartier van Veluwe" trad het in 1579 toe tot de Unie van Utrecht tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Na de verovering van de Spaanse troepen door Nederlandse en Engelse troepen in 1585 werd de stad onderdeel van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. De Fransen bezetten de stad van 1672 tot 1674.


18e en 19e eeuw


Van 1795 tot 1813 werd het opnieuw bezet door de Fransen, door zowel revolutionaire als keizerlijke krachten.


In het begin van de 19e eeuw werden de voormalige vestingwerken bijna volledig ontmanteld, om ruimte te geven aan de uitbreiding van de stad. De Sabelspoort (Sabresgate) is het enige overgebleven deel van de middeleeuwse omwalling.


In de 19e eeuw was Arnhem een vriendelijk vakantieoord dat beroemd was om zijn pittoreske schoonheid. Het stond bekend als "het Haagje van het oosten", vooral omdat een aantal rijke voormalige suikerbaronnen of planters uit Indië zich er vestigden, net als in Den Haag. Ook nu nog staat de stad bekend om zijn parken en groen. De verstedelijking in het noorden op heuvelachtig terrein is ook voor Nederland vrij ongebruikelijk.


Tweede Wereldoorlog De Slag van Arnhem


In de Tweede Wereldoorlog (1939-1945), tijdens Operatie Market Garden (september 1944), kregen de Britse 1st Airborne Division, onder het commando van Major-General Roy Urquhart, en de Poolse 1st Independent Parachute Brigade de taak om de brug bij Arnhem te beveiligen.


John Frostbrugfotocredit: Gelders archief


Zweefvliegtuiginfanterie en parachutisten werden op 17 september en later in het gebied geland. Het grootste deel van de troepenmacht werd vrij ver van de brug gedropt en heeft nooit hun doel bereikt. Een klein onderdeel van het Britse 1st Airborne, het 2nd Parachute Battalion onder luitenant-kolonel John D. Frost, wist zich een weg te banen tot aan de brug, maar was niet in staat om beide kanten te beveiligen. De Britse troepen stuitten op hevige weerstand van de Duitse 9e en 10e SS Panzer Divisie, die in en rond de stad gestationeerd waren.


De Britse troepen bij de brug raakten uiteindelijk zonder munitie en werden op 21 september gevangen genomen, en de resterende troepen werden op 26 september volledig teruggetrokken. Deze gebeurtenissen werden gedramatiseerd in de film A Bridge Too Far uit 1977. (De brugscènes in de film werden opgenomen in Deventer, waar een vergelijkbare brug over de IJssel beschikbaar was, omdat het gebied rond de brug van Arnhem te veel was veranderd om de Tweede Wereldoorlog in beeld te brengen). Als eerbetoon werd de herbouwde brug omgedoopt tot 'John Frost Bridge', naar de commandant van de parachutisten. De officiële herdenking is 17 september.


Bevrijding van Arnhem


De huidige brug is de derde bijna-identieke brug die op dezelfde plek is gebouwd. Het Nederlandse leger vernielde de eerste brug toen het Duitse leger Nederland in 1940 binnenviel. De tweede brug werd kort na de slag van 1944 door de Amerikaanse luchtmacht vernietigd.


Interessante plekken


De Grote Kerk (St. Eusebiuskerk), gebouwd in 1452-1560, verloor het grootste deel van zijn toren tijdens de Tweede Wereldoorlog, waarvan een deel is gereconstrueerd naar een modern ontwerp en geopend in 1964. Officieel maakt de toren geen deel uit van de kerk en is hij eigendom van de gemeente.


Het huis van Maarten van Rossum, een generaal in dienst van hertog Charles van Gelre, is sinds 1830 het stadhuis: De saters in de renaissance-ornamentiek gaven het de naam Duivelshuis. Het Nederlands Openluchtmuseum bevindt zich buiten de stad. Het omvat antieke huizen, boerderijen, fabrieken en windmolens uit verschillende delen van de Nederlanden. Twee andere molens staan in Arnhem zelf, De Hoop en De Kroon.


De Koninklijke Burgers' Zoo in Arnhem is een van de grootste en meest bezochte dierentuinen van Nederland, met een onderwaterwandeling, woestijn, mangrove en regenwoud. De GelreDome, de thuisbasis van Vitesse Arnhem, het Eredivisieteam van de stad in het voetbal, is een unieke faciliteit met een uitschuifbaar dak en een uitschuifbaar grasveld. Het concept is sindsdien volledig gedupliceerd door de Veltins-Arena in Gelsenkirchen, Duitsland, en de Universiteit van Phoenix Stadion in Glendale, Arizona, VS, en gedeeltelijk door de Sapporo Dome in Japan (die een schuifveld heeft maar een vast dak).


De KEMA Toren (voorheen bekend als SEP Control Tower) is de hoogste structuur van de stad. Het is een 140 meter hoge tv-toren.


Arnhem groeit


Volgens https://allecijfers.nl groeit Arnhem met 18 per jaar aan inwoners. Het aantal inwoners in gemeente Arnhem is met 24.693 inwoners toegenomen (afgerond is dat 18%): van 134.572 in 1995 tot 159.265 in 2019. Het aantal inwoners is het aantal personen zoals op 1 januari in het bevolkingsregister vastgelegd. Gemiddeld inkomen per inwoner word vastgesteld op (€23.400)


Dat is ook in de regio te zien. Buurgemeenten als Duiven en Rheden hebben het laatste jaar te maken gehad met een daling van de bevolking. De laatste gemeente is na Tiel zelfs de sterkste daler van Gelderland. 135 meer mensen gingen dan kwamen.


Wonen en werken in Arnhem


In Arnhem ligt het gemiddelde op 10,47 euro per vierkante meter wat een stuk lager is dan landelijke huur van bijna zestien euro. Dat is onder het landelijk gemiddelde, dus Arnhem is goedkoper wonen dan in veel andere steden. Maar juich niet te vroeg, want we hebben in Arnhem wel te maken met een stijging van 4,3 procent ten opzichte van vorig jaar. Aan die stijging lijkt voorlopig geen einde te komen. In Friesland, Drenthe en Overijssel betalen nieuwe huurders niet meer dan tien euro per vierkante meter per maand. Arnhem telt meer dan 421 grote en middelmatige bedrijven. Voor vacatures kunt U hier zoeken.